تبلیغات
سر نهیم بر آستان دوست ... - احادیثی ناب از امام باقر علیه السلام

 


1ـ نافرجام و خوش انجام

فلرب حریص على امر من امور الدنیا قد ناله,فلما ناله كان علیه و بالا و شقى به و لـرب كـاره لامـر مـن امـور الاخـره قـد ناله فسعدبه.(1)

چه بسا حـریصـى بـر امـرى از امـور دنیا دست یافته و چـون بدان رسیده باعث نافرجامى و بدبختـى او گردیده است, و چه بسا كسـى كه براى امرى از امـور آخرت كـراهت داشته و بـدان رسیـده , ولى به وسیله آن سعادتمنـد گـردیـده است.

گزیده سخنان امام باقر علیه السلام
2ـ بهترین فضیلت و برترین جهاد

لا فضیله كـالجهاد, و لاجهاد كمجـاهــده الهوى.(2)

فضیلتـى چـون جهاد نیست , و جهادى چـون مبـارزه بـا هـواى نفـس نیست.

3ـ استقامت بزرگ

اوصیك بخمـس: ان ظلمت فلا تظلـم و ان خـانـوك فلا تخـن و ان كذبت فلا تغضب, و ان مدحت فلا تفرح و ان ذممت فلاتجزع.(3)

تو را به پنج چیز سفارش مى كنم:

1 ـ اگر مورد ستم واقع شدى ستم مكن,

2 ـ اگر به تو خیانت كردند, خیانت مكن,

3 ـ اگر تكذیبت كردند, خشمگین مشو,

4 ـ اگر مدحت كنند, شاد مشو,

5 ـ و اگر نكوهشت كنند بیتابى مكن.

4ـ پذیرش سخن پاك

خذوا الكلمه الطیبه ممـن قـالها و ان لم یعمل بها.(4)

سخن طیب و پاكیزه را از هر كه گفت بگیرد, اگر چه او خود , بدان عمل نكند .

5 ـ زیبایى حلم با علم

ما شیب شىء بشىء احسن من حلم بعلم.(5)

چیزى بـا چیزى نیـامیزد كه بهتـر از حلـم بـا علـم بـاشد.

6ـ كمال جامع انسانى

الكمال كل الكمال التفقه فى الدین و الصبر على النائبه و تقدیر المعیشه.(6) همه كمال در سه چیز است:

1ـ فهم عمیق در دین,

2ـ صبر بر مصیبت و ناگوارى,

3ـ و اندازه گیرى خرج زندگانى.

7ـ سه خصلت نیكو

ثلاثه من مكارم الدنیا و الاخره: ان تعفو عمـن ظلمك و تصـل مـن قطعك , و تحلم اذا جهل علیك.(7)

سه چیز از مكارم دنیا و آخرت است:

1ـ گذشت كنـى از كسـى كه به تـو ستـم كـرده است,

2ـ بپیوندى به كسى كه از تو بریده است,

3ـ و بـردبـارى ورزى در وقتـى كه بـا تـو به نـادانى برخـورد شود.

8 ـ اصرار در دعا

ان الله كره الحاح الناس بعضهم على بـعـض فـى الـمساله و احـب ذلـك لـنفسه, ان الله جل ذكـره یحب ان یسـال و یطلب مـا عنـده,(8)

خـدا را بـد آید كه مردم در خواهش از یكدیگر اصرار ورزند, ولى اصرار را در سوال از خـودش دوست دارد, همانا خداوند ـ كه یادش بزرگ است ـ دوست دارد كه از او سوال شود و آنچه نزد اوست طلب گردد.

9ـ فضیلت عالم بر عابد

عالـم ینتفع بعلمه افضل مـن سبعیـن الف عابـد.(9)

دانشمنـدى كه از علمـش استفـاده شـود, از هفتاد هزار عابـد بهتر است.

10ـ دو خصلت عالم

لایكون العبـد عالما حتـى لایكـون حاسـدا لمـن فوقه و لا محقرا لمن دونه.(10) هیچ بنده اى عالـم نباشد تا ایـن كه به بالا دست خود حسد نبرد و زیر دست خود را خوار نشمارد.

11ـ سه پاداش

من صدق لسانه زكا عمله, و من حسنت نیته زید فى رزقه, و من حسن بـره باهلـه زید فى عمره.(11)

هر كه زبانش راست است كردارش پاك است, و هر كه خوش نیت است روزىاش فزون است, و هـر كه بـا اهلـش نیكـى مـى كنـد به عمـرش افزوده شـود.

12ـ پرهیز از كسالت

ایاك و الكسل و الضجـر فـانهما مفتـاح كل شر, من كسل لم یـود حقا و مـن ضجر لم یصبر على حق.(12)

از كسالت و تنگـدلى بپرهیز كه این دو كلید هر بدى باشند, هر كه كسالت ورزد حقـى را نپـردازد , و هـر كه تنگـدل شـود بـر حق شكیبـا نبود.

13ـ بدترین حسرت در روز قیامت

ان اشـد النـاس حسـره یـوم القیمه عبـد وصف عدلا ثـم خالفه الـى غیـره.(13) پر حسرت ترین مردم در روز قیامت,بنده اى است كه عدلى را وصف كند و خودش خلاف آن را عمل كند.

14ـ نتایج صله رحم صله

صله الارحام تزكى الاعمـال و تنمـى الامـوال و تـدفع البلوى و تیسـر الحساب و تنسى فى الاجل.(14)

صله ارحام, اعمال را پاكیزه گرداند و امـوال را بیفزاید و بلا را بگرداند و حسـاب را آسـان كنـد و اجل را به تـاخیـر اندازد.

15ـ نیكو گفتارى با دیگران

قـولـوا للناس احسـن مـا تحبـون ان یقـال لكـم.(15)

به مـردم بگـوییـد بهتر از آن چیزى كه خـواهیـد به شمـا بگـوینـد.

16ـ هدیه الهى

ان الله یتعهد عبده المومن بالبلاء كما یتعهد الغائب اهله بـالهدیه و یحمیه عن الدنیا كما یحمى الطبیب المریض.(16)

همانا خـداوند بنده مومنش را با بلا مورد لطف قرار دهد, چنان كه سفر كرده اى بـراى خانـواده خـود هدیه بفرستـد, و او را از دنیا پرهیز دهـد, چنان كه طبیب مریض را پرهیز دهد.

17ـ راستگویى و اداى امانت

علیكم بالورع و الاجتهاد و صدق الحدیث و اداء الامانه الى من ائتمنكـم علیها بـرا كان او فاجـرا, فلـو ان قاتل على بـن ابى طالب علیه السلام ائتمننـى علـى امانه لادیتها الیه.(17)

بر شما باد پارسایى و كوشش وراستگویى و پرداخت امانت به كسى كه شمارا امین بر آن دانسته, نیك باشد یا بد.و اگر قاتل على بـن ابیطالب (ع) به مـن امانتـى سپـرد , هـر آینه آن را به او بـر خـواهـم گـرداند.

18ـ تعریف غیبت و بهتان

مـن الغیبه ان تقول فى اخیك ما ستره الله علیه , وان البهتان ان تقـول فـى اخیك ما لیس فیه.(18)

غیبت آن است كه درباره برادرت چیزى را بگویى كه خداوند بر او پوشیده و مستور داشته است . و بهتـان آن است كه عیبـى را كه در بـرادرت نیست به او ببندى.

19ـ دشنام گو , مبغوض خداست

ان الله یبغض الفاحش المتفحش.(19)

خـداونـد, دشنـام گـوى بـىآبـرو را دشمن دارد.

20ـ نشانه هاى تواضع

التـواضع الرضا بالمجلس دون شرفه, و ان تسلم على من لقیت و ان تترك المراء و ان كنت محقا.(20)

تواضع و فروتنى آن است كه(آدمى) به نشستن در آنجا كه شانش نیست راضى باشد, و ایـن كه به هـر كـس رسیـدى سلام كنـى, و جـدال را وانهى گـرچه بـر حق باشـى.

21ـ پاكدامنی, بهترین عبادت

افضل العباده عفه البطن و الفرج.(21)

بالاترین عبادت, عفت شكم و شهوت است.

22ـ نشانه شیعه واقعى

مـا شیعتنـا الا مـن اتقـى الله و اطـاعه.(22)

شیعه مـا نیست مگـر آن كه تقـواى الهى داشته بـاشـد و خدا را فـرمان بـرد.

23ـ ریشه گناه , نشناختن خداست

ما عرف الله من عصاه .(23)

خدا را نشناخته آن كه نافرمانى اش كند.

24ـ عقل, بهترین مخلوق الهى

لما خلق الله العقل استنطقه ثـم قال له: اقبل فاقبل. ثم قال له ادبر فادبر ثـم قال: و عزتى و جلالى ما خلقت خلقا هو احب الى منك و لا اكملتك الا فیمـن احب امـا انى ایـاك آمر و ایاك انهى و ایاك اعاقب و ایاك اثیب.(24)

چـون خداوند, عقل را آفرید از او بازپرسى كرد ,به او گفت: پیش آى! پیش آمد گفت: بازگرد. بازگشت. فرمـود: به عزت و جلالـم سـوگند , مخلـوقى راكه از او به پیشـم محبـوبتر باشد نیافریدم. و تـو را تنهابه كسانى كه دوستشان دارم به طور كـامل دادم همـانـا امـر و نهى وكیفـر و پـاداشـم متـوجه توست.

25ـ بر اساس عقل

انما یداق الله العباد فى الحساب یوم القیمه على قدر ما آتاهم مـن العقـول فى الدنیا(25)

خـداوند در روز قیامت در حساب بندگانش, به اندازه عقلى كه در دنیا به آنها داده است, دقت و باریك بینى مى كند.

26ـ مزد معلم و متعلم

ان الذى یعلم العلم منكم له اجر مثل اجر المتعلم و له الفضل علیه, فتعلموا العلـم مـن حمله العلـم و علمـوه اخـوانكـم كمـا علمكمـوه العلماء. (26)

آن كه از شما به دیگرى علم آموزد مزد او به مقدار مزد دانشجوست و از او هم بیشتر. از دانشمندان دانـش فراگیرید و آن را به برادران دینى خـود بیاموزید , چنان كه دانشمندان به شما آموختند.

27ـ گناه فتوا دهنده بى دانش

مـن افتى الناس بغیر علم و لاهدى لعنته ملائكه الرحمه و ملائكه العذاب و لحقه وزر من عمل بفتیاه.(27)

هركه بدون علم و هدایت به مردم فتوا دهد,فرشتگان رحمت و فرشتگان عذب او را لعنت كننـد وگنـاه آن كه به فتـوایـش عمل كنـد دامنگیـرش شود.

28ـ عالمان دوزخى

من طلب العلم لیباهى به العلماء او یمارى به السفهاء او یصرف به وجوه الناس الیه فلیتبـوا مقعده مـن النـار ان الرئاسه لاتصلح الا لاهلها. (28)

هركه علم و دانش را جـوید براى آن كه بر علماء ببالد یا با سفهاء بستیزد یا مردم را متـوجه خود كند, باید آتـش دوزخ را جاى نشستـن خود گیرد; همانا ریاست جز براى اهلش شایسته نیست.

29ـ سرنگونان جهنمى

فـى قول الله عزوجل (( فكبكبـوا فیها هم و الغاون)) قال: هم قوم وصفوا عدلا بالسنتهم ثم خالفوه الى غیره.(29)

دربـاره آیه شـریفه (( فكبكبـوا فیها هـم و الغاون)) (30)

یعنـى: ((اینها و گمـراهـان در دوزخ سـرنگـون گـردنـد)) . فـرمـود: ایشان گـروهـى باشند كه عدالت را به زبان بستایند, اما در عمل با آن مخالفت ورزند.

30ـ غیر خدا را تكیه گاه نگیرید

لاتتخذوا من دون الله ولـیجه فلا تكونوا مـومنین فان كل سبب و نسب و قرابه و ولیجه و بـدعه وشبهه منقطع الا مـا اثبته القران.(31)

غیر خدا را براى خود تكیه گاه و محرم راز مگیرید كه در آن صورت مومن نیستید زیرا هر وسیله و پیـوند وخـویشى ومحرم راز و هر گـونه بدعت و شبهتى, نزد خدا, بریـده و بـى اثر است جز آنچه را كه قرآن , اثابت كرده است. (و آن ایمان و عمل صالح است.)

31ـ نشانه هاى فقیه پارسا

ان الفــقیه حـق الفقیه الزاهـد فـى الـدنیـا , الـراغب فـى الاخـره المتمسك بسنه النبى(ص).(32)

فقیه حقیقـى, زاهد در دنیا , مایل بـه آخـــرت و چنــگ زننده بــه سنــت پیامبر اكرم (ص) است.

32ـ شوخى بدون فحش

ان الله عزوجل یحب الملاعب فـى الجمـاعه بلا رفث.(33)

خداى عزوجل آن كـس را كه میان جمعى شوخى وخوشمزگى كند دوست دارد, در صورتى كه فحشى در میان نباشد.

33ـ عذاب زود رس سه خصلت

ثلاث خصـال لایمـوت صـاحبهن ابـدا حتـى یـرى وبـالهن : البغى, وقطیعه الـرحـم و الیمیـن الكـاذبه یبــارز الله بها.(34)

سه خصلت است كه مـرتكبشـان نمیـرد تـا وبـالشـان را بینـد: ستمكـارى و از خـویشـان بـریـدن و قسـم دروغ كه نبـرد بـا خـداست.

34ـ مطلوب خدا

مـا مـن شـىء افضل عنـد الله عزوجل مـن ان یسـال و یطلب ممـا عنــده. (35) چیزى نزد خـداونـد عزوجل بهتر از این نیست كه از او درخواست شود و از آنچه نزد اوست خواسته شود.

35ـ پافشارى در دعا

و الله لا یلح عبد مـومـن علـى الله عزوجل فـى حاجته الا قضـاهـا له.(36) به خدا سوگند هیچ بنده اى در دعا پافشارى و اصرار به درگاه خداى عزوجل نكند جز این كه حاجتش را برآورد.

36ـ دعا كردن در سحر

ان الله عزوجل یحب من عباده المومنین كل عبد دعاء فعلیكم بالدعاء فى السحر الى طلوع الشمـس فانها ساعه تفتح فیها ابـواب السماء , و تقسـم فیها الارزاق , و تقضى فیها الحوائج العظام.(37)

همانا خداوند عزوجل از میان بندگان مومنش آن بنده اى را دوست دارد كه بسیار دعا كند, پـس بر شما باد دعا در هنگام سحر تا طلوع آفتاب , زیرا آن ساعتى است كه درهاى آسمان در آن هنگام باز گـردد و روزیها در آن تقسیـم گـردد و حاجتهاى بزرگ برآورده شود.

37ـ دعا براى دیگران

اوشك دعـوه و اسـرع اجـابه دعاء المـرء لاخیه بظهر الغیب . (38)

دعایـى كه بیشتر امیـد اجابت آن مـى رود و زودتـر به اجابت مى رسد, دعا براى برادر دینى است در پشت سر او.

38ـ چشمهایى كه نمى گریند

كل عیـن بـاكیه یـوم القیامه غیر ثلاث: عیـن سهرت فـــى سبیل الله و عیـن فـاضت مـن خشیه الله, و عیـن غضت عن محــارم الله.(39)

هـر چشمـى روز قیـامت گـریـان است , جز سه چشــم:

1ـ چشمـى كه در راه خـدا شب را بیـدار بـاشـد,

2ـ چشمى كه از ترس خدا گرایان شود,

3ـ و چشمى كه از محرمات الهى بسته شود.

39ـ حریص همچون كرم ابریشم

مثل الحـریص علـى الـدنیا مثل دوده القز, كلما ازدادت مـن القز علـى نفسها لفـا كـان ابعد لها مـن الخـروج حتـى تمـوت غما.(40)

شخص حـریص به دنیا , مانند كرم ابریشم است كه هر چه بیشتر ابریشـم بر خـود مى پیچـد راه بیرون شـدنـش دورتر و بسته تر مـى گردد, تا ایـن كه از غم و اندوه بمیرد.

40ـ دو رویى و دوزبانى

بئس العبد عبد یكـون ذاوجهین و ذالسانین, یطرى اخاه شاهـدا و یاكله غائبا, ان اعطى حسده و ان ابتلى خذله.(41)

بـد بنده اى است آن بنده اى كه دو رو و دو زبان باشد, در حضـور برادرش او را ستایـش كند, ودر پشت سـر, او را بخـورد! اگر دارا شـود بر او حسـد بـرد و اگر گرفتار شود, دست از یارى او بردارد.


--------------------------------------------------------------------------------

 

شارح / گرد آوری: گروه دین و اندیشه سایت تبیان زنجان

http://www.tebyan-zn.ir/Religion_Thoughts.html

پى نوشت ها:

1 ـ تحف العقول, ص 287.

2 ـ همان, ص 286.

3 ـ همان,ص 284.

4 ـ تحف العقول, ص 291.

5 ـ همان, ص 292.

6 ـ همان, ص 292.

7 ـ همان,ص 293.

8 ـ تحف العقول ,ص 293.

9 ـ همان,ص 294.

10 ـ تحف العقول , ص 294.

11 ـ همان, ص 295.

12 ـ همان, ص 295.

13 ـ همان,ص 298.

14 ـ تحف العقول, ص 299.

15 ـ همان,ص 300.

16 ـ همان,ص 300.

17 ـ تحف العقول , ص 299.

18 ـ همان, ص 308.

19 ـ همان, ص 296.

20 ـ تحف العقول, ص 296.

21 ـ همان,ص 296.

22 ـ همان,ص 295.

23 ـ همان,ص 294.

24 ـ اصول كافى جلد 1,ص 10.

25 ـ همان,ج 1,ص 12.

26 ـ همان, ج 1 ,ص 43.

27 ـ اصوف كافى ج 1,ص 52.

28 ـ همان,ج 1,ص 59.

29 ـ همان,ج 1,ص 60.

30 ـ سوره شعرا, آیه 94.

31 ـ اصـول كـافـى, ج 1,ص 76. مقـایسه شـود بـا آیه شـریفه 16 سـوره تـوبه.

32 ـ همان,ج 1 ,ص 89.

33 ـ همان, ج 4,ص 486.

34 ـ تحف العقول , ص 294.

35 ـ اصول كافى وج 4,ص 210.

36 ـ همان, ج 4,ص 224.

37 ـ همان,ج 4,ص 228.

38 ـ اصول كافى , ج 4, ص 269.

39 ـ همان, ج 3,ص 127.

40 ـ همان, ج 4,ص 4.

41 ـ اصول كافى, ج 4, ص 43. ایـن حدیث از امام حسن عسكرى(ع) هم نقل شده است .

سایت تبیان زنجان
وبلاگ آستانه دوست


برچسب ها: امام باقر علیه السلام، امام باقر علیه السلام سخنان گهربار،

تاریخ : یکشنبه 30 بهمن 1390 | 01:47 ق.ظ | نویسنده : راه فردا | نظرات

  • قالب وبلاگ | قالب وبلاگ | بلاگ اسکای